اگر زمین یک‌باره بایستد چه بلایی سر ما می‌آید؟
سرعت عادی که هیچ‌کس حسش نمی‌کند
روی استوا، شما هر ساعت حدود ۱۶۶۸ کیلومتر جابه‌جا می‌شوید، بی‌آنکه متوجهش باشید. تنها وقتی شتاب می‌گیریم یا سرعت‌مان کم می‌شود، حرکت را می‌فهمیم؛ چرخش زمین آن‌قدر آرام و مداوم است که بدن ما آن را به حساب نمی‌آورد.
اگر این چرخش ثابت ناگهان قطع شود، همه چیزهایی که تا آن لحظه با همان سرعت حرکت می‌کردند، به حرکت ادامه خواهند داد. نتیجه؟ یک تصادف بزرگ در مقیاس سیاره‌ای.
بادهایی که سقف‌ها را مثل کاغذ پاره می‌کنند
جو زمین هم مثل ما با سرعت چرخش هم‌زمان است. وقتی سطح متوقف شود، هوا همچنان با سرعت خودش پیش می‌رود. روی خط استوا این یعنی بادهایی با سرعت بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر بر ساعت.
برای مقایسه، قوی‌ترین تندباد ثبت‌شده روی زمین فقط ۴۰۷ کیلومتر بر ساعت بوده است. نیروی باد با مربع سرعتش بالا می‌رود، پس باد ۱۰۰۰ مایلی حدود ۱۶ برابر قوی‌تر از آن رکورد است و تقریباً هر ساختمانی را درجا ویران می‌کند.
اقیانوس‌ها؛ سونامی‌هایی که تمام می‌شوند
آب‌ها هم متوقف نمی‌شوند. حجم عظیم اقیانوس‌ها با سرعت عرض جغرافیایی‌شان به سمت خشکی هجوم می‌آورند و صدها کیلومتر پیش می‌روند. حتی کسانی که در رودخانه‌های تند شنا کرده‌اند، تنها بخش کوچکی از این نیروی عظیم را تجربه کرده‌اند.
شهرهای ساحلی و حتی مناطق داخلی تا صدها کیلومتر زیر آب می‌روند، آن هم در چند دقیقه. هیچ سازه‌ای برای چنین فشاری طراحی نشده است.
سیاره‌ای که شکلش را از دست می‌دهد
زمین یک کرهٔ کامل نیست؛ به خاطر چرخش، دور استوا برآمده است. اگر چرخش متوقف شود، این برآمدگی به تدریج از بین می‌رود و سیاره به شکلی نزدیک‌تر به کرهٔ کامل درمی‌آید. آب‌ها هم به سمت قطب‌ها جریان پیدا می‌کنند.
در همان حال، تنش‌های درونی زمین فوران‌های آتشفشانی گسترده‌ای را راه می‌اندازد. یک سناریوی پایان جهان که نیازی به برخورد شهاب‌سنگ ندارد.
در واقعیت، چرخش زمین کندتر یا تندتر می‌شود؟
خوشبختانه هیچ‌کدام از این سناریوها در حال وقوع نیستند. ساعت‌های اتمی از دههٔ ۱۹۵۰ نشان می‌دهند سرعت چرخش زمین در بلندمدت به خاطر اصطکاک جزر و مدی ماه، هر قرن ۱٫۸ میلی‌ثانیه کندتر شده است. اما از سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ این روند وارونه شد و زمین سریع‌تر چرخیدن را آغاز کرد.
سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ رکورد کوتاه‌ترین روزها را در عصر ساعت اتمی ثبت کردند. احتمالاً علت اصلی، کند شدن هستهٔ مایع خارجی زمین است. طبق قانون پایستگی تکانهٔ زاویه‌ای، وقتی هسته آهسته‌تر بچرخد، لایه‌های بیرونی تندتر می‌چرخند؛ درست مثل اسکیت‌بازی که دست‌هایش را جمع می‌کند.
ثانیه‌های کبیسه؛ تلاش برای همگام نگه داشتن ساعت‌ها
از سال ۱۹۷۲ تا حالا ۲۷ ثانیه کبیسه به زمان اضافه شده است تا ساعت اتمی با چرخش واقعی زمین هماهنگ بماند. آخرین مورد ۳۱ دسامبر ۲۰۱۶ بود و از آن زمان دیگر هیچ ثانیه‌ای اضافه نشده است.
در سال ۲۰۲۴، دانکن اگنیو، ژئوفیزیکدان موسسهٔ اقیانوس‌شناسی اسکریپس، در مقاله‌ای در نیچر نوشت که احتمالاً حوالی ۲۰۲۹ به یک ثانیهٔ کبیسهٔ منفی نیاز داریم؛ یعنی برای اولین بار یک ثانیه را از ساعت کم کنیم.
ذوب یخ‌ها چه نقشی دارد؟
اگر یخ‌های قطبی ذوب نمی‌شدند، آن ثانیهٔ منفی باید در سال ۲۰۲۶ اعمال می‌شد. ذوب یخ‌ها جرم را از قطب‌ها به سمت استوا می‌برد و همین امر سرعت چرخش را کمی کم می‌کند و اثر شتاب ناشی از هسته را تا حدی خنثی می‌سازد.
به همین دلیل است که تغییرات آب‌وهوایی، هرچند ویرانگر، فعلاً جلوی یک مشکل فنی فوری در سیستم‌های زمانی جهان را گرفته‌اند.
آیا واقعاً ممکن است چرخش زمین متوقف شود؟
طول روز از حدود شش ساعت بعد از تشکیل ماه، طی میلیاردها سال به ۲۴ ساعت رسیده است. هیچ مکانیسم شناخته‌شده‌ای وجود ندارد که بتواند تکانهٔ زاویه‌ای زمین را در یک بازهٔ زمانی کوتاه از بین ببرد. نوسان‌های میلی‌ثانیه‌ای امروز هم حاصل فعل و انفعالات هسته، جزر و مد، جو و توزیع آب هستند و به توقف کامل منجر نمی‌شوند.
به گزارش گیم فا، این آزمایش فکری فقط یادآوری می‌کند که حرکت نامحسوس زمین چقدر برای حفظ تعادل همه چیز حیاتی است.
سؤال‌های رایج
اگر فقط سرعت چرخش کم شود، نه متوقف، چه اتفاقی می‌افتد؟
تغییر تدریجی سرعت، بادهای مخرب ایجاد نمی‌کند و اقیانوس‌ها هم آرام جابه‌جا می‌شوند. تنها اثر قابل‌مشاهده، تغییر طول روز در مقیاس میلی‌ثانیه است.
ثانیهٔ کبیسهٔ منفی چه مشکلی ایجاد می‌کند؟
بسیاری از سیستم‌های کامپیوتری برای کم شدن یک ثانیه آماده نیستند. ممکن است نرم‌افزارها باگ پیدا کنند یا تراکنش‌های مالی و ارتباطی دچار اختلال شوند.
آیا قطب‌ها هم تحت تأثیر قرار می‌گیرند؟
در قطب‌ها سرعت چرخش صفر است، پس بادهای مهیب و پرتاب اجسام آنجا رخ نمی‌دهد؛ اما تغییر شکل سیاره و جریان آب‌ها همچنان بر آن‌ها اثر می‌گذارد.
